Paul Auster - Timbuktu (2009)
Geplukt uit de straatbieb Schollenbrugstraat, Amsterdam. Wat een bijzondere, aandoenlijke roman. Maar je voelt haast vanaf het begin dat dit nooit goed kan aflopen, een lotsbestemming met angst en beven. Daarbij komt dat het boek nogal moeizaam van start gaat, en ik moeite had om bij de les te blijven.
Ik kan me niet goed inleven in de relatie tussen de hond en Willy Christmas in Brooklyn: het is een bizarre vriendschap tussen een artistieke leegloper en zijn trouwe viervoeter, zover kwam ik. En ik kan geen sympathie opbrengen voor baasje Willy en zijn poëtische, dronken, drugs-gerelateerde toestanden en zijn vlucht naar Baltimore. Daarentegen is Mr. Bones geheel toegewijd aan zijn baas Willy tot vlak voor diens dood, het moment dat Mr. Bones voelt dat hij alleen verder moet.
Een verhaal vertellen vanuit het gezichtspunt van een hond is nogal een gewaagd avontuur. En het verhaal is mijns inziens ook niet helemaal geslaagd, want geregeld vind ik in het brein van Mr. Bones iemand op het niveau van een kleuter wiens gedachten me meestal onredelijk, naïef en onnavolgbaar voorkomen. De beslissingen die hij in zijn leven neemt en die zijn lot zullen bepalen, zijn bepaald onvolwassen en onverstandig. Deze kwalificaties zijn uiteraard gezien vanuit mijn humane wereld, en het voelt als een verschrikkelijke domper hoe Mr. Bones, inmiddels herdoopt als Sparky, vlucht vanuit de veilige en luxe omgeving van de familie Jones.
Het aardige aan het hondenperspectief is weliswaar dat je de mensheid beziet vanuit een verrassende hoek: je krijgt een neutraal oordeel over de onhandige relatie tussen Willy en zijn moeder en over die tussen echtelieden Dick en Polly Jones omdat ze worden bekeken door de hond die wel op een 'volwassen' manier kan denken maar niet kan spreken. Ik vraag me steeds af hoe het mogelijk is dat een hond die op dit niveau denkt zulke oliedomme beslissingen kan nemen. Ik heb ook de neiging om hem bij te staan en hem te beschermen tegen alle idiotie die hem omringt: als hij dan na omzwervingen eindelijk op een goede, liefdevolle plek terechtkomt, dan verprutst hij het gigantisch, en laat mij met afschuw achter. Auster hanteert vaak toeval als leidend element in zijn werk en het lot van Mr. Bones is daar naar mijn smaak een voorbeeld van.
Geregeld verschijnt zijn eerste geliefde baasje Willy in zijn dromen. Willy had het hiernamaals aangemerkt als Timbuktu, de ideale eindbestemming, en het einde van Mr. Bones laat zich raden.
Het feit dat ik er niet één keer een woordenboek bij hoefde te halen zegt volgens mij genoeg: het is een Amerikaans verhaal, en de gebezigde taal is ongecompliceerd en niet doorspekt met idiomatische uitdrukkingen of het gebruik van localect, dit in tegenstelling tot wellicht uitdagender Britse fictie. Desondanks moest ik aan het einde even een traantje wegpinken, eerlijk is eerlijk, want ik leefde hartstochtelijk mee met Mr Bones de hond.
geraadpleegd
